Nghị định 243/2026/NĐ-CP: Điện mặt trời mái nhà được bán điện dư lên lưới đến 50%

Nghị định 243/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 26/06/2026, mở rộng cơ chế phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Một trong những điểm đáng chú ý là tỷ lệ điện dư được bán lên lưới được nâng từ 20% lên tối đa 50%. Đến hết năm 2030, các bên còn có thể thỏa thuận tỷ lệ bán điện dư cao hơn 50% theo quy định.

Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 26/06/2026

Ngày 26/06/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 243/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 57/2025/NĐ-CP và Nghị định 58/2025/NĐ-CP liên quan đến phát triển năng lượng tái tạo và cơ chế mua bán điện.

Nghị định có hiệu lực ngay từ ngày 26/06/2026.

Đây là một thay đổi quan trọng đối với thị trường điện mặt trời mái nhà tại Việt Nam, đặc biệt với các hộ gia đình và doanh nghiệp đang đầu tư hệ thống điện mặt trời theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Điện mặt trời mái nhà được bán điện dư lên lưới tối đa 50%

Một trong những nội dung được quan tâm nhất của Nghị định 243/2026/NĐ-CP là việc mở rộng tỷ lệ điện dư được phép bán lên hệ thống điện quốc gia.

Theo thông tin được công bố trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, tỷ lệ điện dư từ điện mặt trời mái nhà được bán lên lưới được nâng từ 20% lên tối đa 50% sản lượng điện phát ra.

Điều này có nghĩa là điện mặt trời mái nhà vẫn được định hướng chủ yếu để phục vụ nhu cầu sử dụng điện tại chỗ, nhưng lượng điện sản xuất ra mà gia đình hoặc doanh nghiệp không sử dụng hết có thêm cơ hội được bán lên lưới điện.

Quy định mới giúp nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống, đặc biệt đối với những công trình có sản lượng điện mặt trời dư vào ban ngày.

Có thể thỏa thuận bán điện dư trên 50% đến hết năm 2030

Một điểm đáng chú ý khác là trong giai đoạn từ nay đến hết 31/12/2030, các bên có thể thỏa thuận tỷ lệ sản lượng điện dư bán lên lưới cao hơn mức 50% theo quy định.

Đây là điểm mới đáng quan tâm đối với các hệ thống điện mặt trời có khả năng tạo ra sản lượng lớn vào ban ngày, như nhà xưởng, cơ sở sản xuất, trung tâm thương mại và các công trình có diện tích mái lớn.

Tuy nhiên, người dân và doanh nghiệp cần lưu ý rằng việc bán điện dư không đồng nghĩa với việc mọi hệ thống có thể tự động phát toàn bộ điện dư lên lưới. Việc đấu nối, mua bán điện, khả năng tiếp nhận của hệ thống điện và các thủ tục liên quan vẫn phải thực hiện theo quy định hiện hành.

Hộ gia đình bán điện dư không phải đăng ký hộ kinh doanh

Nghị định mới cũng góp phần đơn giản hóa một số thủ tục liên quan đến phát triển điện mặt trời mái nhà.

Theo thông tin từ Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, hộ gia đình bán sản lượng điện dư không phải đăng ký hộ kinh doanh.

Đây là một thay đổi thuận lợi cho các hộ dân muốn lắp điện mặt trời để giảm hóa đơn điện hằng tháng, đồng thời bán phần điện dư đủ điều kiện lên lưới.

Bên cạnh đó, quy định mới cũng mở rộng phạm vi lắp đặt tấm quang điện: ngoài mái công trình, tấm quang điện còn có thể được lắp trên mặt bao che công trình theo quy định.

Người dân được lợi gì từ chính sách mới?

Trước đây, khi thiết kế một hệ thống điện mặt trời mái nhà, bài toán quan trọng là cân đối công suất để phần lớn sản lượng điện tạo ra được sử dụng trực tiếp tại chỗ.

Với quy định mới cho phép bán điện dư lên lưới với tỷ lệ tối đa 50%, chủ đầu tư có thêm phương án khai thác phần điện dư của hệ thống.

Ví dụ, một gia đình lắp điện mặt trời nhưng vào ban ngày sử dụng ít điện, hệ thống vẫn có thể phát sinh lượng điện dư đáng kể. Thay vì chỉ giới hạn công suất hoặc để phần năng lượng này không được khai thác tối ưu, cơ chế bán điện dư có thể giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn điện mặt trời, nếu hệ thống đáp ứng đầy đủ các điều kiện đấu nối và mua bán điện.

Có nên lắp hệ thống càng lớn để bán điện?

Không nên hiểu quy định mới theo hướng “lắp càng nhiều pin để bán điện càng tốt”.

Điện mặt trời mái nhà hiện nay vẫn nên được thiết kế dựa trên nhu cầu tiêu thụ thực tế của từng công trình. Đối với hộ gia đình, cần phân tích hóa đơn điện, lượng điện sử dụng ban ngày, công suất thiết bị, diện tích mái và nhu cầu sử dụng pin lưu trữ.

Đối với doanh nghiệp, nhà xưởng cần phân tích biểu đồ phụ tải theo từng khung giờ để lựa chọn công suất hệ thống phù hợp.

Mục tiêu chính vẫn là tự sản xuất – tự tiêu thụ, giảm lượng điện phải mua từ lưới. Khả năng bán điện dư là yếu tố bổ sung giúp tối ưu hiệu quả đầu tư.

Điện mặt trời kết hợp pin lưu trữ ngày càng đáng quan tâm

Ngoài phương án bán điện dư lên lưới, một xu hướng khác đang được nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp quan tâm là kết hợp điện mặt trời + inverter Hybrid + pin lưu trữ.

Ban ngày, điện mặt trời có thể ưu tiên cấp cho tải, phần năng lượng còn lại được sạc vào pin lưu trữ. Buổi tối hoặc khi giá trị sử dụng điện cao, năng lượng trong pin có thể được đưa ra phục vụ nhu cầu của gia đình.

Nếu vẫn còn sản lượng điện dư và đáp ứng các điều kiện theo quy định, chủ đầu tư có thể xem xét phương án bán điện lên lưới.

Do đó, khi thiết kế hệ thống điện mặt trời năm 2026, bài toán không còn đơn thuần là “lắp bao nhiêu tấm pin”, mà cần tính toán đồng thời công suất PV – mức tiêu thụ – inverter – pin lưu trữ – lượng điện dư – khả năng đấu nối lưới điện.

Nghị định 243/2026/NĐ-CP mở thêm cơ hội cho điện mặt trời mái nhà

Việc nâng tỷ lệ điện dư được bán lên lưới từ 20% lên tối đa 50% là một thay đổi đáng chú ý của chính sách điện mặt trời mái nhà trong năm 2026.

Quy định mới tạo thêm dư địa để hộ gia đình và doanh nghiệp khai thác hiệu quả hệ thống điện mặt trời, đồng thời tiếp tục khuyến khích mô hình sử dụng năng lượng sạch tại chỗ.

Tuy nhiên, trước khi đầu tư, người dùng vẫn nên khảo sát thực tế và tính toán hệ thống dựa trên nhu cầu sử dụng điện thay vì chỉ dựa vào khả năng bán điện dư.

SOLAR VIỆT TIẾN cung cấp giải pháp khảo sát, thiết kế và thi công hệ thống điện mặt trời cho hộ gia đình, doanh nghiệp và nhà xưởng; bao gồm hệ thống hòa lưới, Hybrid và giải pháp kết hợp pin lưu trữ.

SOLAR VIỆT TIẾN – Điện mặt trời, lợi ích dài lâu.